
De naam en het ontstaan van Lage Zwaluwe en Hooge Zwaluwe zijn niet bekend. Het is mogelijk dat de naam komt van een rivier de Zwaluw of Zwaluwe werd genoemd. In 1346 werden beide Zwaluwe's genoemd als leengoed dat gravin Margaretha van Beieren leende aan Beatrys van Duivenvoorde, getrouwd met Roelof van Dalem ook wel van Dongen genoemd.
Rond deze tijd (1347) verspreidde de pest zich vanuit Sicilië en met name de provincie Brabant wordt hard getroffen. Het is mogelijk dat ook de inwoners van de beide Zwaluwe inwoners verloren aan de pest. De pest werd overgedragen door ratten en de levensomstandigheden voor ratten waren goed in verband met de haven en rivier. De pest hield vier jaar aan.
Rond 1350 begonnen de 'Hoekse and Kabeljauwse twisten'. De onrust zou duren tot ongeveer 1490. Het is voornamelijk een conflict tussen de lagere edelen en burgerij en de hogere adel, maar de scheiding is niet scherp te trekken. De huidige Biesbosch bestond nog niet en de kleine plaatsen in deze regio leidden onder de vele overvallen en plunderingen.
Op 22 januari 1377 werd de heerlijkheid van de Zwaluwe verdeeld in Lage- en Hooge Zwaluwe. Beatrys en haar oudste zoon behielden Lage Zwaluwe en Hooge Zwaluwe werd geschonken aan Margriet van der Lippe, vrouwe van de Leck en Breda, vrouw van Jan van Polanen, en haar oudste zoon. Met deze transactie verviel Hooge Zwaluwe tot het huis van Nassau. In 1404 verenigde de zoon van Beatrys de Zwaluwe in het huis van Dongen.
De Sint Elisabethvloed overstroomde de 18de en 19de november van 1421 de hele regio die nu de Biesbosch vormt. In totaal 64 plaatsen verdwenen onder het water, waarschijnlijk verloren 10.000 mensen het leven en circa 5.000.000 vierkante meter land werd overdekt met water. Zuidelijk van de rivier de Maas behoorde een dorp met de naam Dubbelmonde ook tot de verdwenen plaatsen. De overstroming kon ontstaan door slecht onderhoud van de dijken. De dijken werden instabiel doordat voor de dijk de grond werd afgegraven. Deze werd verbrand en leverde zout op. De Hoekse en Kabeljauwse twisten kosten ook veel geld dat anders aan het onderhoud van de dijken zou zijn besteed.
Door de vloed van 1421 werd een groot gebied veranderd in een binnenzee. Dit creëerde een mogelijk voor visvangst. en grote hoeveelheden zalm, steur, spiering en andere vis werd aangevoerd in de havens van Drimmelen en van Lage Zwaluwe. De haven gaf mensen een mogelijkheid van bestaan. De rivieren brachten geleidelijk een kleilaag aan op ondiepe plaatsen waardoor meer en meer land ontstond.
In 1517 spijkerde Luther zijn 95 stellingen aan de kerkdeur. (Hoewel dit geschiedkundig onjuist zou zijn). In het algemeen werd dit moment beschouwd als de start van de reformatie in Europa. Luther's ideeën worden onmiddellijk in Nederland verspreid Sommigen namen het nieuwe geloof aan, onder hen vele kooplieden. Verreweg de meerderheid bleef echter Katholiek. Doorgaans hadden de Katholieken geen moeite met de Lutheranen. De meeste waren te vinden in de steden Antwerpen, Brugge, Amsterdam, Woerden, Bodegraven en in de provincie Groningen. In Hooge- en Lage Zwaluwe werd ook een deel gereformeerd en een ander deel bleef Katholiek. De scheidlijnen liepen dwars door het dorp heen en later zouden de bevolkingsgroepen weinig met elkaar in contact staan begin 20ste eeuw.
De Biesbosch bevatte steeds meer stukken land die met laag tij boven water bleven. Sommige stukken bleven vrijvel altijd droog. Dit leverde ook een economische kans op. Rond 1800 begonnen de 'Griendbazen' met hun werk door het planten van wilgentenen. De wilg leverde takken die gebruikt konden worden voor het maken van meubels, hoepels voor houten tonnen, bezinkmatten en meer/ Griendbazen gaven soms aan meer dan honderd griendwerkers werk. De griendwerkers bleven soms wel twee weken in de Biesbosch totdat hun platte schuit vol was getast met wilgentenen. Ze leefden dan in zelfgemaakte hutten of op een platte schuit met een hut daarop.
Rond het jaar 1900 verdween het vissen vrijwel geheel door verlanding van de Biesbosch, vervuiling en over bevissing. Daarnaast ontstonden er minder vraag naar griendhout met de intrede van nieuwe materialen. De voormalige visser gingen zich toeleggen op vervoer van lading. Het groeiende arsenaal land wat ontstond door de aanplant van wilgen, werd omgevormd tot landbouwgrond. De oogst werd per boot vervoerd naar de wal.
Tijdens de tweede wereldoorlog was Nederland bezet gebied. De Biesbosch leverde een veilig gebied voor mensen die moesten beschermd worden tegen de Duitsers. Vanuit Lage Zwaluwe vertrokken vele nachtmissies om voedsel te brengen naar de mensen die waren verborgen in de Biesbosch op grote platbodems met daarop een houten hut. Tegen het einde van de oorlog was Noord Brabant al vrij en de rest nog niet. Vele 'runners' zorgden dat het nieuws en mensen van ene naar de andere zijde werden vervoerd.
In 1953 zorgde de watersnoodramp er voor dat ook bij Lage Zwaluwe een dijk doorbrak die de polder blank zette. Mijn vader weet zich te herinneren dat alleen de dijk bewoonbaar was. Van hun huis waren de achtertuin en de kelder ook ondergelopen. Mijn oma wees mij op de schutting aan hoe hoog het water was gekomen. Het kwam boven haar hoofd uit op het laagste punt in de tuin. Het huis stond op de dijk met een laaggelegen tuin en een kelder op lager niveau dan de bovenkant van de dijk. Nadat alles was gerepareerd startte men met de realisatie van het deltaplan. Hierdoor veranderde de Biesbosch onherroepelijk van een getijdengebied naar een binnenwater.
De Biesbosch vond e
In de strijd voor een bloeiende gemeente richt Hooge en Lage Zwaluwe zich op de aantrekkingskracht voor toeristen en dan met name de watertoeristen. Zo zijn er in 2007 plannen om de haven uit te breiden.
Op de foto is links de originele haven te zien. Het grote gedeelte is nieuw.